MijnSpijkerkwartier.nl

Inloggen of inschrijven

De tijd op Spoorwegstraat 43 (2014)



Verborgen sporen

Het Spoorboekje roept verrassende reacties op van mensen die ook een verhaal over hun familie in de Spoorhoek hebben. Reden voor een digitaal vervolg op deze website. Met foto's en informatie verzameld en beschreven door Jolanda Keesom. Reacties en aanvullingen over andere families zijn welkom!

De tijd op Spoorwegstraat 43

Ludwig Bercht, sinds 1948 horlogemaker op de Sonsbeeksingel, werd in 1922 geboren op Spoorwegstraat 43. Daar was zijn vader, Karl Ludwig August Bercht, rond 1910 een winkel in klokken, horloges en muziekinstrumenten begonnen. Sinds 1892 had hij al een zaak op de Hommelseweg gehad, tegenover het Luthers Hofje. Toen hij daar plaats moest maken voor een De Gruijterwinkel, kon hij in de Spoorwegstraat terecht.

Klokken, horloges en muziekinstrumenten

Karl Ludwig August Bercht, geboren in 1859, kwam uit het plaatsje Treuenbrietzen bij Berlijn. Hij had acht jaar door Europa gezworven om het vak te leren, onder andere bij de beroemde Russische edelsmid Fabergé in Sint Petersburg. Op uitnodiging van de firma Haas in de Bakkerstraat kwam hij naar Arnhem. Hij trouwde twee keer en kreeg zes kinderen. Ludwig is de jongste van de drie zonen uit het tweede huwelijk, met Frederika Rietbergen. Zijn vader was luthers en zijn moeder katholiek.

In Ludwigs jeugd had Spoorwegstraat 43 nog twee aparte etalages aan weerszijden van de voordeur. Aan de ene kant zat een winkel voor klokken en horloges. Aan de andere kant werden muziekinstrumenten verkocht. Bercht voorzag in die tijd vele muziekkorpsen uit de omgeving van instrumenten. Als klokkenmaker deed hij een keer per week een ronde door de stad om overal de klokken op te winden. Dat was toen nog een vak apart.


Juffrouw Ten Velde

Het winkelpand van Bercht was voor een ouder pand gebouwd. De Spoorwegstraat (of Sonsbeekstraat, zoals hij eerder heette) is in de loop van de tijd dus een stuk smaller geworden. Ludwig Bercht herinnert zich nog dat er tussen de hoge winkel en het woonhuis een buitenmuur zat.

Boven, op nummer 41, woonde juffrouw Leida ten Velde, een dochter van de eigenaar.

Uit het Spoorboekje weten we dat na de Tweede Wereldoorlog de familie Verborg bij haar inwoonde.

In de jaren twintig van de vorige eeuw zat op nummer 39 de schoenenzaak van Van Hattem. Er moet nog een afbeelding van een schoen in de portiekvloer van die voormalige winkel zitten, maar dat is tegenwoordig afgesloten. Later kwam in dat pand de fourniturenzaak en -groothandel van Bitter. Ludwig Bercht ging naar dezelfde lagere school als zijn nieuwe buurjongens Wim en Jo Bitter.


IJs

De Spoorwegstraat was in de jaren twintig en dertig een drukke straat, met een slijterij, een kantoorboekhandel en bij het Velperplein de garage van Van Zijl. Ludwig Bercht speelde als kind met Huub en Jan Kievit, de kleinzonen van koster Nijland van de Lutherse kerk die daar samen met hun moeder bij hun grootvader inwoonden. Hun favoriete speelplek was het portiek van de kerk dat ook toen al niet vaak openging. Een hoogtepunt van het jaar was het opruimen van de grote kerstboom van de kerk, want dan mochten ze als beloning de kransjes van koek en chocola opeten.

Andere lekkernijen vonden ze bij de ijsfabriek van Petri op nummer 21. Als verpakte wafelijsjes te lang in de diepvries hadden gelegen, werden ze scheef en kregen de buurkinderen een paar cent korting. Ludwig Bercht ziet ook nog voor zich hoe Petri met een lage vrachtwagen vol ijskarretjes uit de Spoorwegstraat vertrok, om die over strategische punten in de stad te verspreiden. In de ijsfabriek werkte meneer Hartemink die alles wist van de grote koelmachine van het merk Borsig die speciaal uit Duitsland was gehaald voor de ijsfabriek.

De Rieters

De familie Bercht was goed bevriend met de overburen, de gebroeders Rieter die met hun grote gezinnen op nummer 14 en 18 woonden, boven hun warenhuis De Goedkoope Winkel die in 1914 was gebouwd. Ludwig Bercht heeft hun voornamen nooit gekend, omdat ze altijd 'de Dikke' en 'de Lange' Rieter werden genoemd.

De families Rieter en Bercht kwamen vaak bij elkaar over de vloer om te kaarten en iets te drinken. Doordat zijn oudere broer Karel bevriend was met Fons, een zoon van 'de Dikke', mocht Ludwig als jongetje vaak mee met de vrachtwagen van de Rieters om spullen uit het pakhuis naar andere filialen te brengen, bijvoorbeeld in Velp.

Hij herinnert zich dat Fons de auto, die grotendeels uit hout bestond, vaak met boenwas stond te poetsen. Alleen de motorkap was van ijzer. Fons Rieter had autotechniek gestudeerd en reed later ook met de veel grotere vrachtwagen van groothandel Kohlmann. Daarmee haalde hij bijvoorbeeld serviesgoed uit Duitsland dat in het pakhuis achter de winkel werd bewaard. In 1936 vertrokken de Rieters vrij plotseling na een zakelijk conflict met Kohlmann dat kennelijk niet op te lossen was. Fons Rieter begon een zaak in Gulpen. De moeder van Ludwig Bercht hield altijd contact met hem en bestelde na de oorlog, toen ze alles kwijt was, nog huisraad bij hem.

Andere tijd

Na de evacuatie van Arnhem in 1944 kwam de familie Bercht niet meer terug in de Spoorwegstraat. Karl Ludwig August Bercht was in 1942 overleden en zijn veel jongere weduwe kwam in 1945 terug uit Zwartebroek. Ze trof het pand aan met een verwoest dak en wilde er niet meer wonen. Ze vond onderdak bij haar zus in het Spijkerkwartier.

Ludwig kon in 1948 een horlogezaak overnemen aan de Sonsbeeksingel.

Hoewel hij net als zijn broer, die violist werd, op het Conservatorium had gezeten, was hij uiteindelijk het horlogemakersvak ingerold. Als achtjarige was hij al begonnen dat te leren aan de werkbank van zijn vader. En daarmee is hij altijd goed bij de tijd gebleven. Hij repareert nog steeds horloges en klokken voor juweliers in Arnhem en de wijde omgeving.

Browser niet ondersteund
Je browser wordt helaas niet ondersteund. Hierdoor kan het zijn dat sommige onderdelen van de site niet volledig werken. Lees hier meer over welke browsers we ondersteunen of update je browser.